UZAMSAL YAPILAR
Son yıllarda, hızlı ve kapasiteli bilgisayarların yüksek serbestlik dereceli, çok farlı geometrik formlarda, büyük açıklı yapıların tasarımına getirmiş olduğu avantajlar nedeni ile, mimarlık ve mühendislik dünyasında çok sayıda yeni yapı örnekleri ile karşılaşılmaktadır. Bu yapıların en önde gelen örnekleri olarak, yapı mühendisliğinde “uzamsal yapı” olarak adlandırdığımız yapılar karşımıza çıkmaktadır. Uzamsal yapılar, doğrusal elemanlardan oluşan, düğüm noktalarında veya eleman boyunca üç doğrultuda da yüklere maruz kalabilen, mafsallı veya rijit düğüm noktalı, açıklıklarda ilave kolon ve çerçeve sistem olmaksızın maruz kaldığı yükler altında yüksek kararlılık gösterebilen üç boyutlu yapılardır. Uzamsal yapı, kuvvetleri aynı anda birden fazla yönde aktararak üstün rijitlik, yapısal kararlılık ve ağırlık verimliliği sağlar. Bu çok yönlü kuvvet dağılımı, yapıda olağanüstü dayanımı ve esnekliği korurken, minimum malzeme kullanımıyla geniş açıklıklı alanlar tasarlamasına olanak tanır. Uzamsal yapının elemanları, genellikle, çelik, alüminyum, ahşap ve hatta betonarme olabilmektedir. Uzamsal yapıyı tanımlayacak yapı türüne verilebilecek en iyi örnek, geodezik yapılardır.
GEODEZİK YAPILAR
Beton, betonarme veya yığma sistemlerle çok büyük açıklıkların geçilebilmesi özellikle yapı güvenliği ve maliyeti açısından birçok olumsuzluğu bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle hem büyük açıklıklı hem de serbest plan ve formlara sahip yapılar inşa etmek için çelik çubuk elemanlı (ayrık sistem) yapılar tercih edilmektedir. İnsanlık tarihi boyunca büyük açıklıklı yapılar olarak en çok kubbe sistemlerle karşılaşılmaktadır. Pratikte ayrık sistem kubbe yapılardan biri de Geodezik Kubbelerdir. Geodezik Kubbeler, yapı kendi ağırlığı, kaplama ve kar yükü gibi yerçekimi yükleri, rüzgâr yükleri, deprem yükleri vb. her türlü yükler altında diğer yapı sistemlerine göre oldukça güvenli yapılardır. Prefabrikasyona uygunluğu ve montaj kolaylığı nedeni ile, diğer kubbe sistemlere göre daha çok tercih edilen Geodezik Kubbeler, teknik gereklilikler ve müşteri isteklerine bağlı olarak, genellikle çelik, alüminyum, ahşap, fiberglas ve plastik olmak üzere farklı konstrüksiyon malzemeleri ve düğüm sistemleri kullanılarak imal edilmektedir. Kubbe maliyetleri, çap, frekans, konstrüksiyon ve kaplama malzemesi ve gerekli donanım malzemelerine göre farklılıklar göstermektedir.
.JPG)